Har tomchi suv — kelajagimiz poydevori

Termiz davlat universiteti (TerDU) barqaror rivojlanish tamoyillariga asoslanib, suv resurslaridan oqilona, samarali va mas’uliyatli foydalanishni o‘zining ekologik siyosatining muhim yo‘nalishlaridan biri sifatida belgilagan. Universitet nafaqat o‘z kampuslari doirasida, balki kengroq jamoatchilik orasida ham suvdan ongli foydalanish madaniyatini shakllantirish va targ‘ib qilish bo‘yicha tizimli faoliyat olib boradi. Ushbu yondashuv O‘zbekiston Respublikasining “Suv va suvdan foydalanish to‘g‘risida”gi Qonuni (2020-yil 15-iyul, O‘RQ–630-son), “Atrof-muhitni muhofaza qilish to‘g‘risida”gi Qonuni hamda Birlashgan Millatlar Tashkilotining Barqaror rivojlanish maqsadlari (SDG 6: Toza suv va sanitariya) bilan uzviy bog‘liq holda amalga oshiriladi.
Kampus hududida suvdan ongli foydalanishni rag‘batlantirish
TerDU suv resurslarini tejash va samarali boshqarish borasida bir qator amaliy chora-tadbirlarni joriy etgan. Universitet infratuzilmasi bosqichma-bosqich modernizatsiya qilinib, zamonaviy suv tejovchi texnologiyalar bilan jihozlanmoqda. Xususan:
Binolar va laboratoriyalarda suv sarfini kamaytiruvchi armaturlar, avtomatik yopiluvchi kranlar va suvni qayta aylantirish tizimlari o‘rnatilgan;
Sug‘orish tizimlari tomchilatib sug‘orish usuli asosida ishlaydi, bu esa suv sarfini 40–50 foizgacha kamaytiradi;
Texnik xizmat ko‘rsatish bo‘limi tomonidan muntazam ravishda suv tarmoqlaridagi oqishlar aniqlanadi va darhol bartaraf etiladi;
Universitet yotoqxonalarida va oshxonalarida suvdan tejab foydalanish bo‘yicha axborot bannerlari, eslatmalar va ma’lumot burchaklari joylashtirilgan.
Bundan tashqari, universitet ma’muriyati har yili “Suv – hayot manbai” shiori ostida maxsus o‘quv va targ‘ibot haftaligini o‘tkazadi. Ushbu haftalik doirasida talabalar va professor-o‘qituvchilar uchun seminarlar, ekologik treninglar hamda ilmiy-ijodiy tanlovlar tashkil etiladi. Bu tadbirlarning maqsadi – suvdan oqilona foydalanish madaniyatini mustahkamlash va har bir a’zoning ekologik mas’uliyatini oshirishdir.
Keng jamoatchilik o‘rtasida suvdan samarali foydalanishni targ‘ib qilish
Termiz davlat universiteti o‘zining ilmiy va ijtimoiy salohiyatidan foydalangan holda, Surxondaryo viloyati va unga tutash hududlarda suv resurslarini boshqarish masalalarida jamoatchilikni jalb etuvchi loyihalarni amalga oshiradi. Universitet ekologiya, geografiya, qishloq xo‘jaligi va muhandislik fakultetlari negizida joylardagi suv resurslarining holatini o‘rganish, ularni tejash bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqish hamda aholining ekologik madaniyatini oshirishga qaratilgan tashabbuslarni ilgari suradi.
Shuningdek, TerDU viloyatdagi suv xo‘jaligi boshqarmalari, “Suvta’minot” korxonalari va mahalliy hokimliklar bilan hamkorlikda aholi uchun ma’rifiy seminarlar, amaliy treninglar va targ‘ibot kampaniyalarini o‘tkazadi. Ushbu tashabbuslar orqali:
Qishloq xo‘jaligida suvni tejovchi texnologiyalar (masalan, tomchilatib sug‘orish va agrotexnik mulchalash)ni joriy etish targ‘ib qilinadi;
Talabalar tomonidan suvni tejash mavzusida videoroliklar, ma’lumotnoma bukletlari va elektron darsliklar tayyorlanadi;
Suv sifatini monitoring qilish va tahlil natijalarini jamoatchilikka yetkazish amaliyoti yo‘lga qo‘yilgan.
Huquqiy asoslar va siyosiy yo‘nalishlar
TerDUning suvdan ongli foydalanish bo‘yicha siyosati O‘zbekiston Respublikasining quyidagi normativ-huquqiy hujjatlariga tayangan holda amalga oshiriladi:
“Suv va suvdan foydalanish to‘g‘risida”gi Qonun (2020-yil 15-iyul, O‘RQ–630-son);
“Atrof-muhitni muhofaza qilish to‘g‘risida”gi Qonun (1992-yil 9-dekabr);
“O‘zbekiston Respublikasida 2030-yilgacha bo‘lgan davrda barqaror rivojlanish maqsadlarini amalga oshirish bo‘yicha Milliy strategiya”;
Prezident qarori PQ–144-son (2024-yil 4-aprel) “Suv resurslaridan samarali foydalanishni ta’minlash chora-tadbirlari to‘g‘risida”.
Ushbu hujjatlar doirasida TerDU o‘zining "Atrof-muhitni muhofaza qilish va barqaror rivojlanish siyosati" ni ishlab chiqqan bo‘lib, u suv resurslarini tejash, ifloslanishning oldini olish va suv sifatini nazorat qilishni o‘z ichiga oladi.

Ta’lim va ilmiy tadqiqotlar orqali barqaror suv siyosatini mustahkamlash
Universitet talabalari orasida suvni tejash va ekologik ongni shakllantirish maqsadida o‘quv dasturlariga “Barqaror suv boshqaruvi”, “Ekologik xavfsizlik”, “Resurslardan oqilona foydalanish” kabi fanlar kiritilgan. Bundan tashqari, magistratura va doktorantura bosqichlarida suv resurslarini boshqarish, cho‘llanish jarayonlarini oldini olish va suv tanqisligini kamaytirish bo‘yicha ilmiy tadqiqotlar olib borilmoqda.
TerDU ilmiy markazlari, xususan, “Barqaror rivojlanish tadqiqotlari markazi” suv muammolariga bag‘ishlangan xalqaro konferensiyalar, davra suhbatlari va forumlarni tashkil etadi. Bu esa universitetning nafaqat ichki, balki mintaqaviy va xalqaro miqyosda ham barqaror suv siyosatini ilgari surayotganini ko‘rsatadi.
Termiz davlat universiteti suv resurslarini asrashni o‘zining ekologik va ijtimoiy majburiyati sifatida qabul qilgan. Universitet o‘z kampuslarida suvni tejovchi texnologiyalarni joriy etish bilan bir qatorda, jamiyatda suvdan ongli foydalanish madaniyatini shakllantirishga ham faol hissa qo‘shmoqda. Bu boradagi ishlar O‘zbekiston Respublikasining barqaror rivojlanish siyosati va xalqaro ekologik me’yorlar bilan uyg‘un holda olib borilmoqda.

Natijada, TerDU o‘z jamoasi va hamkorlari bilan birgalikda “Har tomchi suv — kelajagimiz poydevori” tamoyili asosida barqaror, ekologik ongli va suvni qadrlaydigan jamiyatni shakllantirish yo‘lida izchil faoliyat olib bormoqda