Jamoatchilik o'rtasida suvdan oqilona foydalanish targ'iboti

Termiz Davlat universiteti  suv resurslaridan oqilona va samarali foydalanishni atrof-muhitni muhofaza qilish va barqaror rivojlanishning eng muhim omillaridan biri sifatida ko‘radi. O‘zbekiston Respublikasining “Suv va suvdan foydalanish to‘g‘risida”gi Qonuni (2013-yil) hamda “Atrof-muhitni muhofaza qilish va barqaror rivojlanish milliy strategiyasi (2019–2030-yillar)” asosida universitet nafaqat o‘z hududida, balki keng jamoatchilik o‘rtasida ham suvdan ongli foydalanish madaniyatini targ‘ib qilishga qaratilgan keng ko‘lamli ta’limiy, axborot-targ‘ibot va hamkorlik dasturlarini amalga oshirib kelmoqda.
Ta’limiy va targ‘ibot dasturlari
TerDU tomonidan aholining, ayniqsa, o‘quvchi-yoshlar, talabalar va qishloq jamoalarining suvni tejash va undan oqilona foydalanish borasidagi bilim va ko‘nikmalarini oshirish maqsadida muntazam axborot-ma’rifiy dasturlar tashkil etiladi. Bu faoliyatlar Geografiya va ekologiya fakulteti hamda Barqaror rivojlanish tadqiqot markazi orqali amalga oshiriladi.
Har yili universitet quyidagi tadbirlarni o‘tkazadi:
— “Suv — hayot manbai” mavzusidagi seminar va ochiq ma’ruzalar, unda global va milliy suv muammolari, suvni tejash usullari hamda jamoaviy choralar muhokama qilinadi;
— Mahalla va maktablarda amaliy mashg‘ulotlar — talabalar va professor-o‘qituvchilar ishtirokida aholiga qishloq xo‘jaligi hamda uy sharoitida suvni tejash yo‘llari o‘rgatiladi;
— Ko‘rgazma va tanlovlar, xususan “Ekosuv posteri kuni”, bu orqali yoshlar suvni muhofaza qilish g‘oyalarini ijodiy tarzda ifoda etadilar.
Mazkur tadbirlar Birlashgan Millatlar Tashkilotining 6-barqaror rivojlanish maqsadi (SDG 6 — Toza suv va sanitariya) yo‘nalishiga to‘liq mos keladi va universitet devorlari ortidan chiqib, keng jamoatchilikni ham qamrab oladi.
Mahalliy tashkilotlar bilan hamkorlik
TerDU Surxondaryo viloyati ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi boshqarmasi hamda Suv xo‘jaligi boshqarmasi bilan yaqindan hamkorlik qilib, aholining suv resurslarini muhofaza qilish borasidagi ongini oshirishga qaratilgan dasturlarni amalga oshiradi.
Universitet olimlari va mutaxassislari quyidagi yo‘nalishlarda amaliy yordam ko‘rsatadi:
— Qishloq xo‘jaligida tomchilatib sug‘orish kabi tejamkor usullarni joriy etish;
— Daryo va kanallarni ifloslanishdan himoya qilish;
— Chiqindi suvlarni qayta ishlash tizimlarini o‘rganish va tatbiq etish.
Ushbu hamkorliklar orqali TerDU nafaqat ilmiy va ma’rifiy markaz, balki davlat siyosatini qo‘llab-quvvatlovchi maslahatchi sifatida ham faol ishtirok etadi.
Talabalar va ko‘ngillilar faolligi
TerDUda suvni tejash g‘oyalarini yoshlar o‘rtasida ommalashtirish maqsadida “Eko-ko‘ngillilar” klubi faoliyat yuritadi. Ushbu klub a’zolari maktablar, mahalla markazlari va qishloq jamoalarida ma’lumot tarqatish, o‘quv mashg‘ulotlari o‘tkazish va suvni tejash bo‘yicha tavsiyalar berishadi.
Har yili o‘tkaziladigan “Suvni tejash haftaligi” doirasida:
— Daryo va kanallarni tozalash aksiyalari;
— Iqlim o‘zgarishining suv resurslariga ta’siri haqida ochiq forumlar;
— Daraxt ekish va landshaftni tiklash ishlari amalga oshiriladi.
Bu tadbirlar nafaqat ekologik madaniyatni oshiradi, balki yoshlarni suv resurslarini muhofaza qilishda faol fuqarolik pozitsiyasiga ega bo‘lishga undaydi.
Ilmiy tadqiqot va innovatsiyalar
TerDU olimlari suv resurslarini boshqarish, sug‘orish tizimlarining samaradorligini oshirish hamda ekotizimlarni himoya qilish borasida ilmiy tadqiqotlar olib boradi.
Universitetda arzon suv filtrlash tizimlari, gidrologik monitoring modellarini ishlab chiqish va tomchilatib sug‘orish uskunalarini mahalliy sharoitga moslashtirish bo‘yicha loyihalar amalga oshirilmoqda.
Bu innovatsion yondashuvlar suv ta’minotida isrofgarchilikni kamaytirish hamda Surxondaryo viloyatining qurg‘oqchil hududlarida barqaror suv boshqaruvini ta’minlashga xizmat qiladi.
Milliy va xalqaro maqsadlarga moslik
TerDUning barcha suvga oid tashabbuslari quyidagi strategik hujjatlar bilan uyg‘unlikda amalga oshiriladi:
BMTning 6-maqsadi (SDG 6 – Toza suv va sanitariya);

O‘zbekiston Respublikasining “Yashil iqtisodiyotga o‘tish strategiyasi” (2019–2030-yillar);
“Atrof-muhitni muhofaza qilish davlat dasturi” (2023–2027-yillar).
Ta’lim, ilm-fan va jamoatchilikni uyg‘unlashtirgan holda Termiz Davlat universiteti Surxondaryo viloyatida suvdan oqilona foydalanish madaniyatini shakllantirishda yetakchi o‘rinda turadi.